Beslissen

Een besluit nemen doen we doorgaans met 'meeste stemmen gelden'. Dat is een snelle manier maar niet altijd de verstandigste. De meerderheid heeft namelijk niet altijd gelijk. In deze module vind je diverse manieren om een besluit te nemen. Varieer eens en spreek met elkaar van tevoren af welke manier je hanteert.

Groepsconsultatie

1.

Consensus

  • Iedereen blij

  • Uitkomst kan goed zijn of compromis

  • Duurt lang

2.

Democratie

  • Niet iedereen blij

  • Uitkomst hoeft niet optimaal te zijn

  • Gaat snel

3.

Autocratie

  • Alleen leider blij

  • Uitkomst bedenkelijk tenzij verstandige leider

  • Gaat snel

4.

Consultatie

  • Niet iedereen blij

  • Uitkomst kan goed zijn als leider expertise meeneemt

  • Heeft enige tijd nodig

5.

Groepsconsultatie

  • Iedereen blij

  • Uitkomst goed tot het tegendeel blijkt

  • Heeft enige tijd nodig

Bovenstaande theorie is gebaseerd op het Vroom-Yetton-model. Een model waarmee je kunt beoordelen welk soort besluitvorming in jullie situatie adequaat is. 

In de video hierboven worden enkele bekende beslismethodes besproken en wat de voor- en nadelen zijn. Afhankelijk van het belang van het besluit en de tijd die je hebt, kun je een keuze maken.

Consensus (iedereen is het ermee eens) is ideaal als je iedereen tevreden wilt stellen maar de besluitvorming duurt vaak lang. Als je weinig tijd hebt, is consensus niet de beste manier om te beslissen. Consensus leidt ook niet altijd tot een optimaal resultaat. 

Democratie (de meeste stemmen gelden) werkt efficiënter maar het nadeel is dat de meerderheid niet altijd voor de beste optie gaat. Experts die in de minderheid zijn en een afwijkende mening hebben, worden bijvoorbeeld buiten beschouwing gelaten als je van de meeste stemmen uitgaat. 

In een autocratie of dictatuur (één persoon beslist) gaat de besluitvorming lekker snel maar draagvlak is vaak ver te zoeken. Weerstand ligt dan op de loer. Ook is de kwaliteit van het besluit vaak twijfelachtig.

Beter is het om iemand te laten beslissen die eerst zijn of haar oor te luisteren legt bij wat iedereen vindt. Dat noemen we consultatie. Nadeel is wel dat als je niet van elkaar weet wat de ander vindt, er geen draagvlak ontstaat voor de beslissing die uiteindelijk genomen wordt.

 

Nog beter is het om met elkaar van gedachten te wisselen wat de voor- en nadelen zijn van een bepaalde beslissing, de zogenaamde groepsconsultatie. Je hoort dan als het goed is argumenten waar je nog niet eerder aan had gedacht en komt tot een beter inzicht in alle voors en tegens. Vervolgens kun je ervoor kiezen één iemand te laten besluiten (dat is efficiënt) maar je kunt ook vervolgens met elkaar een (democratisch of unaniem) besluit nemen. Het is vooral belangrijk dat je je als groep committeert aan het besluit totdat blijkt dat het niet werkt. Vervolgens ga je weer met elkaar in overleg hoe het beter kan.

 

Overigens is het wel van belang dat je op een efficiënte en effectieve manier je vergaderingen inricht, anders loop je het gevaar dat groepsconsultatie verzandt in een eindeloze vergadering. In de module efficiënt vergaderen gaan we er nader op in. Ook is het uiteraard belangrijk dat je over de juiste informatie beschikt om te kunnen beoordelen wat de voors en tegens zijn.

Keuzematrix

Als je een keuze moet maken uit verschillende opties, wil je die opties meetbaar maken. Stel dat je een keuze wilt maken uit verschillende laptops, ga je dan voor prijs, gewicht, snelheid, uiterlijk? En hoe verhouden die criteria zich tot elkaar? Voor dit soort keuzes kun je goed een keuzematrix gebruiken. 

 

In de video hierboven wordt besproken hoe een keuzematrix werkt. In het kort komt het erop neer dat je een matrix maakt met daarin de opties waaruit je moet kiezen en de criteria waarop je moet beoordelen. 

Om tot een goede weging te komen geef je een score mee aan de criteria. Stel dat je een keuze moet maken uit drie motoren en je criteria zijn prijs, vermogen en zuinigheid. Als je zuinigheid belangrijker vindt dan vermogen, dan geef je dat criterium een 5 en vermogen een 3. Zo kun je tegengestelde criteria beter tegen elkaar afwegen dan wanneer je ze allemaal even belangrijk laat zijn.

Hieronder vind je een formulier met daarop een format voor een keuzematrix.
 

Online tool

Helemaal makkelijk is het om online te beslissen. Zeker als je een grotere groep hebt en niet makkelijk vergaderingen kunt plannen. Een gratis 'group decision tool' is bijvoorbeeld Tricider of Loomio. Op internet kun je meerdere tools vinden. 

Bronnen

Vroom-Yetton-model (z.j.). Geciteerd op Mindtools. Geraadpleegd via https://www.mindtools.com/pages/article/newTED_91.htm

Keuzematrix/Decision Matrix Analysis. Geciteerd op Mindtools. Geraadpleegd via https://www.mindtools.com/pages/article/newTED_03.htm

© Josje Kuenen, 2014-2020